Новости

Predstavljena biblioteka „Srpsko usmeno stvaralaštvo“

18.9.2012

 

OKRUGLI STO VUKOVE ZADUŽBINE
I INSTITUTA ZA KNjIŽEVNOST I UMETNOST

Predstavljena Biblioteka Srpsko usmeno stvaralaštvo
naučnoistraživačkog projekta Srpsko usmeno stvaralaštvo u interkulturnom kodu
Instituta za književnost i umetnost

Počev od 1999. godine, Vukova zadužbina u dane Vukovog sabora, u svom Domu, organizuje okrugle stolove o značajnim pitanjima iz oblasti pisma i jezika, književnosti, kulture, folkloristike, odnosa prema tradiciji. U raspravi su učestvovali istaknuti naučni, kulturni i javni radnici. Njihova izlaganja objavljivana su u Danici, listu Zadužbina, a o nekim raspravama objavljeni su i posebni zbornici: Aktuelnost Vukovih poruka (2009) i Tvorci srpskog književnog jezika (2011).

Ovogodišnji okrugli sto održan je 10. septembra 2012. godine. Na njemu je predstavljena Biblioteka Srpsko usmeno stvaralaštvo naučnoistraživačkog projekta Srpsko usmeno stvaralaštvo u interkulturnom kodu Instituta za književnost i umetnost.

Sednici je predsedavao i vodio raspravu prof. dr Boško Suvajdžić, koji je ujedno i član Upravnog odbora Vukove zadužbine i Odbora Vukove zadužbine za dodelu nagrada u nauci. U uvodnoj reči profesor Suvajdžić je istakao da se Projekat Srpsko usmeno stvaralaštvo u interkulturnom kodu Instituta za književnost i umetnost u Beogradu bavi proučavanjem usmene tradicije kao bitnog elementa nacionalnog kulturnog nasleđa, uzimajući u obzir najširu kulturološku matricu koja uključuje sociološka, etnološka, etnografska, istorijska i druga proučavanja. Naglasio je da su bitan aspekt ovog projekta komparativna proučavanja usmenog stvaralaštva u južnoslovenskom, balkanskom i evropskom kontekstu. Posebno su dragocena uporedna istraživanja folklora južnoslovenskih naroda, koja pokazuju zajednička istorijska ishodišta, pravce i tokove razvoja usmenog stvaralaštva, ali i osobenosti svake kulture ponaosob.

Do sada je održano 13 okruglih stolova: Srbi u svetu (1999), Srpski jezik danas (2000), Vukovo delo i savremeni odnos prema tradiciji (2001), Narodna arhitektura danas (2002), 150 godina od štampanja Vukove knjige Srpske narodne pripovijetke (2003), Obnavljanje srpske države – Ustanička Srbija 1804 – 1815. (2004), Književno delo Stevana Sremca u drugim medijima (2005), Romansiranje istorije (2006), Srpski jezik i rečnici (2007), Aktuelnost Vukovih poruka (2008), Kultura jezika (2009), Naučni skup Tvorci srpskog književnog jezika (2010) i Zadužbinarstvo kod Srba danas (2011).

Usmeno stvaralaštvo, rekao je profesor Suvajdžić, izuzetno je kompleksan segment istorije, običaja i života srpskog naroda, jer ono predstavlja ne samo najstariji vid iskazivanja njegovog pogleda na svet, nego je i aktivni element tradicijske kulture, složenog mehanizma ,,istorijskog pamćenja”, osobenih puteva izgrađivanja pesničkog jezika.

Na Projektu Srpsko usmeno stvaralaštvo u interkulturnom kodu Instituta za književnost i umetnost u Beogradu, čiji je osnivač prof. dr Nenad Ljubinković, 2006. godine prof. dr Snežana Samardžija pokrenula je Biblioteku „Srpsko usmeno stvaralaštvo“ u okviru koje su objavljene sledeće knjige: Branko Zlatković, Prvi srpski ustanak u govoru i tvoru (2007); Boško Suvajdžić, Ilarion Ruvarac i narodna književnost (2007); Srpsko usmeno stvaralaštvo, zbornik radova (urednik Nenad Ljubinković, Snežana Samardžija, 2008); Nemanja Radulović, Slika sveta u srpskim narodnim bajkama (2009); Nenad Ljubinković, Traganja i odgovori. Studije iz narodne književnosti i folklora I (2010); Likovi usmene književnosti, zbornik radova (urednik Snežana Samardžija, 2010). U štampi je zbornik Srpsko usmeno stvaralaštvo u interkulturnom kodu (ur. Boško Suvajdžić, 2012).

Biblioteka obuhvata naučne monografije i tematske zbornike koji se bave odnosom usmene književnosti i nacionalne istorije; usmenim stvaralaštvom srpskog naroda u južnoslovenskom i balkanskom kontekstu; interkulturnim vezama i međusobnim uticajima; književnoistorijskom sistematizacijom građe rasute po periodici 19. i 20. veka; poetikom usmenih oblika (teorijsko istraživanje pojedinih usmenih rodova i žanrovskog sistema); usmenim stvaralaštvom u kontekstu folklora (veze usmene književnosti sa etnologijom, etnomuzikologijom, antropologijom itd.); transpozicijom folklora u različite vrste umetnosti (veze usmene i pisane umetnosti reči, narodno stvaralaštvo i vajarstvo, slikarstvo, muzika itd.).

Vrednost i značaj Biblioteke pokazuje podatak da su dve knjige iz ove edicije ovenčane prestižnom nagradom Vukove zadužbine za nauku, i to Ilarion Ruvarac i narodna književnost Boška Suvajdžića (2007) i Traganja i odgovori I Nenada Ljubinkovića (2010).


Okrugli sto Vukove zadužbine i Instituta za književnost i umetnost

Posebno je značajno što se u objavljenim monografijama i tematskim zbornicima od 2006. godine do danas obrađuje malo poznata i do sada nedovoljno proučena građa iz periodike, dokumentarističke i istoriografske literature 19. i 20. veka.

Usmeno stvaralaštvo prati proces nastajanja moderne srpske države u 19. veku. Posebno se izdvaja žanr anegdotskog kazivanja kao vrsta usmene publicistike koja beleži i podvrgava kritičkom sudu javnosti i probi vremena postupke znamenitih istorijskih ličnosti u tom procesu.

Savremena terenska istraživanja usmerena su kako na prikupljanje folklorne građe, tako i na sagledavanje stanja tradicijske kulture u celini, odnosno različitih nivoa njenih transformacija u savremenim okvirima. Terenski zapisi pogodni su i za različite vidove sekundarne analize (etnomuzikološka, etnološka, antropološka, lingvistička i srodna istraživanja).

Projekat Srpsko usmeno stvaralaštvo u interkulturnom kodu teži duhovnom sabiranju usmenog stvaralaštva srpskog naroda sa ciljem da pokaže njegovu vrednost u nacionalnoj kulturi, ali i vrednost plodnog ukrštanja i mešanja kultura naroda u regionu i na širem prostoru, zaključio je profesor Suvajdžić.

Slavko VEJINOVIĆ