Новости

"Susret Sefarda i Aškenaza na Zapadnom Balkanu: između tradicije i promena"

4.7.2016

 



Domaćin: Institut za književnost i umetnost, Beograd
Sponzor: Evropska asocijacija za jevrejske studije (grant za organizaciju skupa)

Ko-organizatori:
Dr Krinka Vidaković-Petrov, naučni savetnik u Institutu za književnost i umetnost
Dr Katja Šmid, Hebrejski univerzitet u Jerusalimu

Skup podržali: Jevrejska opština Beograd, Ambasada Izraela u Srbiji, Collegium Hungaricum u Beogradu

Na ovom međunarodnom naučnom skupu učestvuju naučnici iz Srbije i još deset zemalja (SAD, Nemačka, Mađarska, Austrija, Hrvatska, Izrael, Poljska, Makedonija, Italija, Bugarska). Beograd je po prvi put domaćin naučnog skupa ovog formata i veličine posvećenog jevrejskim temama, a posebno susretu Sefarda i Aškenaza.

Zapadni Balkan, pre svega prostor nekadašnji jugoslovenski prostor, u ovom kontekstu zauzima posebno mesto u Evropi, jer je taj prostor bio jedini u kojem su sefardska i aškenaska zajednica postojale u relativnoj ravnoteži, te je usled toga i bla moguća interakcija između njih koje u drugim delovima Evrope ili nije bilo ili je bilo, ali u znatno manjoj meri.

Sefardi (”španski” ili ”turski” Jevreji) su nakon progona iz Španije 1492. migrirali u neke evropske gradve, ali su se većinom naselili na širokom području tadašnje osmanske države. Balkan je i tada bio izuzetak jer je za razliku od ostalih prevashodno islamskih pokrajina, ovde došlo do kontakta tri konfesionalne zajednice – Hrišćana, Jevreja i Muslimana.

Aškenazi (srednjoevropski, evropski, nemački Jevreji) živeli su u zapadnom kulturnom krugu i govorili jidiš, dok su Srfardi živeli u orijentalnom kulturnom okruženju i govorili jevrejsko-španski (ladino). Razlikovali su se ne samo po svetovnom jezicima kojima su govorili i na koje su prevodili verske spise, nego i po svojim kulturnim tradicijama. Beograd se vekovima nalazio na samoj granici koja je razdvajala dva carstva – Osmansko i Habsburško, ali upravo je Beograd bio jedna od jevrejskih zajednica na ovom prostoru koja je od najranijeg perioda među svojim članovima imala i Sefarde i Aškenaze.

U 19. veku dolazi do velikih promena i kod Aškenaza i kod Sefarda. Ove istorijske promene, oslobođenje balkanskih naroda i obnova njihovih nacionalnih država, modernizacija, potvrda građanskih prava Jevreja, njihovo aktivno uključenje u okolinu, a potom razvoj cionizma i uspostavljanje jugoslovenske države – doveli su velikih promena u statusu Jevreja na ovom prostoru, kao i u percepciji njihovog identiteta. To je doba koje je proticalo između tradicije i promena.

Teme o kojima će biti reči na ovom supu veoma su raznovrsne: status jevrejskih zajednica, susret kulturnih tradicija, položaj žena u kulturi, lingvistička pitanja i prevođenje, migracije, ”jugoslavizacija” Jevreja, sinagogalna muzika, groblja, jevrejske organizacije i njihovo delovanje, međuratni jugoslovenski period, književnost, rabinska književnost, usmena književnost, slikarstvo, učešće beogradskih Jevreja u prvim koracima džeza u Srbiji.


Preuzmite program skupa