Izdanja

Predačka melodija Aleka Vukadinovića

Aleksandar Jovanović i Svetlana Šeatović Dimitrijević

Predačka melodija Aleka Vukadinovića

Izdavač:

Institut za književnost i umetnost / Trebinje : Dučićeve večeri poezije
Beograd, 2014.

Oznake:

УДК 821.163.41.09-1
ISBN 978-86-7095-211-9
COBISS.SR-ID 207904524


Sažetak:

Početkom devedesetih godina Novica Petković je u Institutu za književnost i umetnost iz Beograda zasnovao projekat Poetika srpske književnosti, i to je bio jedan od najsrećnijih trenutaka u razvoju srpske nauke o književnosti. Zaštitni znak ovog projekta su tzv. mali zbornici posvećeni pesnicima koji su unosili dah novine u našu poeziju prošloga veka. Oni čine jednu od naših najuticajnijih i književno naučno najreprezentivnijih edicija.

U okriru edicije do sada su proučeni pesnički vrhovi savremene srpske poezije, od Jovana Dučića, Milana Rakića, Disa, Sime Pandurovića, preko Momčila Nastasijevića, Oskara Daviča, Milana Dedinca. do Vaska Pope, Branka Miljkovića, Miodraga Pavlovića, Ivana V. Lalića, Jovana Hristića, Ljubomira Simovića, Matije Bećkovića, Milovana Danojlića.

Sada je pred nama najnoviji zbornik naučnih radova Predačka melodija Aleka Vukadinovića. Ovo je osamnaesti zbornik radova u okviru projekta poetičkih istraživanja Poetika srpske književnosti, a peti u ciklusu „Smena poetičkih paradigmi u srpskoj književnosti 20. veka: nacionalni i evropski kontekst“. Istovremeno, ovo je peti zbornik posvećen savremenom srpskom pesniku, a šesti koji su zajedički objavile Dučićeve večeri poezije iz Trebinja sa Institutom za književnost i umetnost.

Predačka melodija Aleka Vukadinovića kroz 20 naučnih radova i dodatak ''Za poetički prilog'', sa poetičkim iskazima pesnika Aleka Vukadinovića, donosi nova tumačenja ovog savremenog pesnika i dragocene tekstove koji će biti osnova i za buduće analize.

Zbornik je podeljen na pet poglavlja. U predgovoru Aleksandra Jovanović donosi opšte poetičke odlike, a potom u prvom poglavlju pišu Jovan Delić, Petar Pijanović, Svetlana Šeatović Dimitrijević, Goran Radonjić, Aleksandar Jerkov i Marko Nedić o opštim poetičkim osobinama Vukadinovićeve poezije. U drugom poglavlju su radovi posvećeni pojedinačnim problemima Vukadinovićeve poezije o kojima pišu Saša Radojčić, Slađana Jaćimović, Persida Lazarević Di Ðakomo, Branko Vraneš, Zorana Opačić i Marko Avramović. Treće poglavlje čine dva specifična rada posvećana jeziku i stihu u Vukadinovićevoj poeziji i tu su tekstovi Aleksandra Milanovića i Sanje Paripović. Četvrto poglavlje predstavljaju komparativni radovi koji se usmeravaju na folklorno nasleđe, ali i veze sa Vinaverom, Nastasijevićem, Valerijem i Tagorom u tekstovima Ljiljane Pešikan Ljuštanović, Andreje Marić, Nedeljke Perišić, Jelene Novaković i Mine Ðurić. U petom poglavlju su sabrani poetički tekstovi samog pesnika kao prilog budućim tumačenjima.

Za naziv zbornika urednici su uzeli je sintagmu predačka melodija. Ne samo zbog toga da bi se napravio blagi terminološki iskorak u odnosu na Nastasijevićevu maternju melodiju, nego da bi se pokazala i priroda modernog pesnika prema nacionalnoj tradiciji. Naime, kada se javio, Alek Vukadinović se doživljavao kao apartan pesnik, bez mnogo sličnosti ne samo sa svojim savremenicima, nego i sa svojim prethodnicima. Međutim, perspektiva iz koje je ova poezija posmatrana, menjala se zahvaljujući njegovim novim knjigama i mnoštvom raznolikoh signala (empirijskih, kulturoloških, poetičkih, itd) rasejanih po njima, ali zahvaljujući, takođe, razvoju naše poezije i novim književnointerpretativnim uvidima. Vremenom se sve više pogled tumača i čitalaca prenosio sa površine književnog života ka dubini književnog razvoja. Što se prvom pogledu činilo aparatnim i slučajnim, drugom se činilo da je već u velikoj meri pripremljeno književnim razvojem.

U pesničkoj verikali, na koju se naslonio Alek Vukadinović, već su ugrađena poetička iskustva naših pesnika, od Ðorđa Markovića Kodera do Desimira Blagojevića, od Momčila Nastasijevića do Vaska Pope, od Stanislava Vinavera do Branka Miljkovića. Kroz ove pesnike, ali i neposredno iz naše velike narodne književnosti, u Vukadinovićevim stihovima čujemo drevni jezik našega predanja, njegov bruj u basmama, vradžbinama, brojanicama, poslovicama: „Kakva je to gorka, tamna i teška melodija, i kako lekovita. Kao da je od iskona boravila u nekoj tami, zapečaćena, pa sad, eto, probila. Ja sam to mesto iz kog njena tama veje“ – reći će pesnik u „Beleškama uz knjigu Kuća i gost“, ali koju deceniju kasnije, sa pojačanom samosvešću.

Zbornik radova Predačka melodija Aleka Vukadinovića predstvalja veoma značajan doprinos tumačenju savremene srpske poezije u nacionalnom i komparativnom kontekstu. Poseban značaj ovog zbornika u odnosu na dosadašnja tumačenja je precizna naučna usmerenost svih autora, bogata teorijska literatura i naučni iskorak u poimanju poezije Aleka Vukadinovića sa poetičih, kulturoloških i komparativnih aspekata. Ta poezija je veoma dugo bila pojam hermetičnosti, a ovim zbornikom se pokazuje bogatstvo nacionalne i evropske literarne tradicije koja je našla svoje mesto u Vukadinovićevom delu.

Zbornik radova Predačka melodija Aleka Vukadinovića dokazuje složenost savremenog srpskog pesništva, ali i zrelost tumača, od najmlađih do najstarijih u ovoj kolektivnoj naučnoj monografiji da se veoma inspirativno, precizno i naučno utemeljeno nose sa najkomplikovanijim ostvarenjima srpske književnosti.

Ključne reči: