Izdanja

Srpska književna kritika i kulturna politika u drugoj polovini XX veka
Tematsko-problemski zbornik

Milan Radulović

Srpska književna kritika i kulturna politika u drugoj polovini XX veka<br />
Tematsko-problemski zbornik

Izdavač:

Institut za književnost i umetnost
Beograd, 2013.

Oznake:

ISBN 978-86-7095-197-6
COBISS.SR-ID 202041868


Sažetak:

Srpska književna kritika i kulturna politika u drugoj polovini XX veka četvrti je zbornik tematsko-problemskih radova posvećenih proučavanju srpske književne kritike u Institutu za književnost i umetnost.

U prvom zborniku, Prilozi za istoriju srpske književne kritike, objavljenom 1984. godine, publikovano je 19 obimnih studija. U njima su proučena shvatanja i pojam kritike u srpskoj književnosti; predstavljeni su vidovi i oblici kritike u književnoj periodici; osvetljena su neka specifična književna pitanja kojima su se bavili najistaknutiji srpski kritičari; naznačene su teorijske osnove i filosofske dimenzije književne kritike. Ovi radovi predstavljaju svojevrsne (meta)kritičke komentare edicije „Srpska književna kritika“. U toj ediciji – koju je zasnovao Predrag Palavestra, a uređivali je i u njoj sarađivali najznačajniji savremeni kritičari, teoretičari i istoričari srpske književnosti – objavljeno je u periodu 1975–1995. godina 25 obimnih tomova srpske književnokritičke proze, od njenih početaka u poslednjim decenijama XVIII veka do sredine XX stoleća. U ediciji su sabrani, sistematizovani i valorizovani svi tokovi i vidovi književnog mišljenja u srpskoj novijoj kulturi. Edicija „Srpska književna kritika“ dovrhunjena je u velikoj naučnoj sintezi Istorija srpske književne kritike 1768–2007. Predraga Palavestre, koju je 2008. godine objavila Matica srpska.

Drugi zbornik, Istorija i teorija srpske književne kritike (2009), u celini je posvećen kritičkom osvetljavanju naučne metodologije, kulturne ideologije i aksiologije u Palavestrinoj Istoriji. U ovom uzornom naučnom dijalogu o otvorenim književno-istorijskim i teorijsko-metodološkim pitanjima u proučavanju srpske književne kritike učestvovalo je 27 današnjih naučnika svih generacija: Ivo Tartalja, Svetozar Koljević, Dušan Ivanić, Marko Nedić, Milica Mustur, Žarko Rošulj, Milan Radulović, Miodrag Maticki, Radovan Vučković, Miroslav Egerić, Svetlana Velmar-Janković, Mirjana D. Stefanović, Vladislava Gordić-Petković, Bojan Ðorđević, Svetlana Milašinović, Sanja Zlatković, Igor Perišić, Tatjana Rosić, Stojan Ðorđić, Bojan Jović, Milan Orlić, Radomir V. Ivanović, Staniša Tutnjević, Aleksandra Mančić, Milena Stojanović, Zlatoje Martinov, Miloš Ðorđević. Autori studija u ovom Zborniku najviše naučnih pitanja i kritičkih primedbi uputili su Palavestrinoj sistematizaciji srpske književne kritike u drugoj polovini XX veka, njegovim analizama kulturnih i ideoloških procesa u tom dobu i, posebno, kritičkim ocenama pojedinih savremenih kritičara. Detaljnija elaboracija naučnih pitanja otvorenih u ovom zborniku sadržana je u dva naredna tematsko-problemska zbornika.

Treći zbornik, Srpska književna kritika druge polovine XX veka – Tipološka proučavanja (2012), bavi se otvorenim pitanjima naučne sistematizacije i tipologizacije kritike iz druge polovine prošlog stoleća, dakle onog korpusa građe koja nije obrađena u ediciji „Srpska književna kritika“. U Zborniku je publikovano 16 opširnih studija u kojima su teorijski osvetljeni kriterijumi tipologizacije i periodizacije književne kritike i sintetički obrađeni osnovni vidovi srpske književne kritike u drugoj polovini prošlog stoleća: estetička, psihološka, komparatistička, naučna, stvaralačka, prevodilačka književna kritika. Ove studije predstavljaju doprinos i putokaz za nastavak edicije „Srpska književna kritika“, odnosno za naučno obrađivanje i prezentovanje srpske književne misli druge polovine XX veka.

U tematsko-problemskom zborniku radova Srpska književna kritika i kulturna politika u drugoj polovini XX veka osvetljen je istorijski horizont i skicirana kulturna ideologija srpskog društva u drugoj polovini prošlog stoleća kao imanentan, unutarnji a ne samo spoljašnji kontekst srpske književne kritike. U ovom i prethodnom zborniku postavljene su naučne koordinate u kojima će, kad se steknu uslovi, biti nastavljena izrada edicije „Srpska književna kritika“. Ovde su dati i portreti nekih – ne svih – kritičara čiji će radovi biti objavljeni u narednim tomovima edicije.

Dvadeset i pet naučnih studija objavljenih kao predgovori knjigama u ediciji „Srpska književna kritika“, više magistarskih teza i doktorskih disertacija o pojedinim kritičarima ili o književnoj kritici prethodnih epoha, osamdeset i osam studija publikovanih u četiri tematsko-problemska zbornika radova posvećena proučavanju književne kritike, značajan su doprinos naučnom osvetljavanju prirode, smisla i uloge književne kritike u srpskoj kulturi. Taj doprinos istovremeno je i podsticaj da se ponovo pokrene sistemski rad na ediciji „Srpska književna kritika“.

Ključne reči: