Izdanja

Književni i kritičarski opus Milana Kašanina

Jana Aleksić, Ðorđe Nešić

Književni i kritičarski opus Milana Kašanina

Izdavač:

Institut za književnost i umetnost : Kulturni i naučni centar Milutin Milanković
Beograd : Dalj, 2019.

Oznake:

ISBN 978–953-8241–01–7;
978–86–7095–242–3 (брош.)
COBISS.SR-ID 325693959


Sažetak:

Književni i kritičarski opus Milana Kašanina je zbornik radova ovovremenih istoričara književnosti i kulture, koji su nastojali da Kašaninova literarna ostvarenja, kao i zapise o srpkoj književnosti i umetnosti, iznova iščitaju i na relevantan naučni način uznače u već postojeći sistem istorije ideja. Saradnici na zborniku, unekoliko i sami sledeći istraživački elan i metodologiju ovog predanog naučnika, kritičara i književnika, proširili su interpretativne koordinate, preispitali, korigovali i produbili dosadašnje uvide u Kašaninovo obimno i raznorodno delo, ujedno, uspostavili spone sa drugim književnim oblicima i poetičkim tokovima srpske književnosti XX veka. Otkrivanje zapostavljenih značenja i vrednosti, koji prevazilaze uzuse konkretnog istorijskog trenutka, ukazivanje na Kašaninove naučne prodore, instruktivne i za savremeno, metodološki inovirano, ispitivanje kulturne prošlosti, komparativno i analoško istraživanje relacija sa drugim ličnostima iz sveta književnosti i umetnosti, Kašaninovim prethodnicima i savremenicima, u službi je aktualizacije književne misli, odnosno stvaralačke biografije jednog od naših najcenjenijih istoričara kulture.

Osamnaest radova je, prema kriterujumu tematske i metodološke srodnosti, a na osnovu tipa istraživačkog postupka (iz oblasti tematske kritike, metakritike, hermenutike, poetičkih, književnostoriografskih i komparativnih istraživanja), situirano u četiri komplementarne celine. U okviru poglavlja „Buđenje kritičke svesti – Mladi Kašanin u periodici“ nalaze se tekstovi posvećeni Kašaninovim ranim kritičkim i publicističkim radovima i vidovima njihovog raščitavanja sa stanovišta savremene književne istoriografije. Tekstovi usmereni na pojedine aspekte Kašaninovih ostvarenja iz oblasti pripovedačke i kritičke proze, indikativne za razumevanje njegovih estetičkih ideja i uloge u književnim tokovima XX veka, uključeni su u poglavlje „Nova čitanja – Milan Kašanin, pisac i esejista“. U celini „Ka književnoistorijskoj revalorizaciji – Književna misao Milana Kašanina“ sabrani su radovi u kojima se metakritički zasnovano i metodološki kompetentno ukazuje na legitimitet određenih Kašaninovih strategija i iz drugačijeg ugla i šireg istoriosofskog konteksta osvetljava njegova pozicija. U poglavlju „Tragom književnoistoriografskih izvora“ nalaze se tekstovi nastali iščitavanjem književnoistoriografskih marginalija i arhivalija, na osnovu kojih je su pružene podrobnije informacije o Kašaninovom učešću u kulturnom životu, genezi pojedinih njegovih ostvarenja i relacijama sa drugim književnicima. Ovim radovima pridodat je Appendix sa tekstovima koji tipološki izlaze iz okvira akademske kritike i čine ga esej, pripovetka i nekrolog inspirisani harizmatičnom Kašaninovom ličnošću, kao i njenom apartnom literarnom sudbinom.

Revalorizacija Kašaninovih ostvarenja, koju su sa hvale vrednim entizujazmom poduzeli autori ovog zbornika radova, bila je, prema mišljenju urednika zbornika, ali i naučne javnosti, neophodna ne radi rehabilitacije kakve istorijski apstrahovane kulturne ili političke ideologije, već radi obuhvatnog pogleda na sve razvojne faze i oblike srpske kulture. Važno je imati na umu da nam upravo Kašanin poručuje zbog čega je opredeljenje za izučavanje književne i kulturne prošlosti izazovan, ali i odgovoran društveni zadatak. Takav poduhvat podrazumeva da se kompetentno, obazrivo i prilježno, sa adekvatnog istorijskog odstojanja upusti u dugotrajan proces nadilaženja kulturnoistorijskih previda da Kašaninovo književno i kritičko stvaralaštvo poseduje nesporne estetske vrednosti i ogroman saznajni potencijal, a što bi umnogome doprinelo negovanju i samom Kašaninu veoma važne kulture pamćenja. Jer, stepen zrelosti jedne (nacionalne) kulture, njen evolutivni duhovnoistorijski luk, određuje i odnos prema stvaraocima poput Milana Kašanina.

Ključne reči:

Milan Kašanin, književnost, umetnost, kultura, istorija, ličnost